رمزگشایی از علت افزایش بورس در روزگار پساجنگ / بازار سرمایه روی ریل توسعه یا بازی سیاست؟
به گزارش ایران ماین، بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز توقف ناشی از تنشهای نظامی و حمله آمریکا به ایران، در حالی فعالیت خود را از سر گرفت که بسیاری از فعالان اقتصادی و سهامداران انتظار داشتند بورس با موجی از فروش و افت شاخصها مواجه شود. با این حال، روند خرید و فروش در سه روز اخیر کاملاً برخلاف این پیشبینیها رقم خورده؛ بهطوریکه شاخص کل در روز نخست حدود ۲۵۰۰ واحد، در روز دوم بیش از ۷۰ هزار واحد و در سومین روز معاملاتی نیز حدود ۷۸ هزار واحد توسعه کرده و فضای عمومی بازار به سمت صفهای خرید و بالا رفتن تقاضا حرکت کرده است.
در چنین شرایطی، این سوال مطرح میشود که چه عواملی باعث سبزپوشی بورس پس از یک وقفه طولانی و فضای پرابهام سیاسی شده است؟ آیا بازار در حال واکنش به نزول ریسکهای سیاسی است یا ورود نقدینگی و ارزندگی نرخ سهام، مسیر خرید و فروش را تغییر داده است؟ موضوعی که حالا به یکی از مهمترین سوالات فعالان بازار سرمایه تبدیل شده است.
الیاس کردی : بورس به بازاری «پیشبینیناپذیر» تبدیل شده است
در همین رابطه، پیام الیاسکردی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو راجع به روند این روزهای بورس پس از بازگشایی بازار، معتقد است توسعه شاخصها بیش از آنکه ناشی از تحلیلهای بنیادی باشد، به پشتیبانیهای دولتی و فضای روانی ناشی از اخبار سیاسی مرتبط است.
او با اشاره به اینکه بازار سهام حتی پیش از جنگ نیز پایینتر از نرخ ذاتی معامله میشد، گفت آرامتر شدن فضای سیاسی بعد از جنگ و بازگشایی بورس، بخشی از تقاضا را به بازار برگرداند، ولی نکته مهم این است که بورس ایران به بازاری «پیشبینیناپذیر» تبدیل شده است.
به گفته این کارشناس، تقریبا اکثر تحلیلگران انتظار داشتند بازار پس از بازگشایی با افت جدی و حتی اصلاح ۲۰ درصدی مواجه شود، ولی روند خرید و فروش برخلاف این پیشبینیها رقم خورد. او دلیل این مسئله را ساختار دولتی بازار سرمایه دانست و تاکید نمود بخش بزرگی از کمپانیها و حقوقیهای فعال در بورس وابسته به دولت هستند و همین موضوع باعث میشود جهت حرکت بازار بیش از آنکه تابع تحلیل باشد، تحت تاثیر اراده سیاستگذار قرار گیرد.
الیاسکردی با اشاره به تاثیر اخبار مذاکرات و احتمال توافق سیاسی بر خرید و فروش بورس بازگو کرد: بازار از روزهای گذشته تا حدی به استقبال توافق رفته و نتیجه مذاکرات برای سهامداران اهمیت زیادی دارد، ولی تجربه نشان داده حتی در صورت تحقق توافق نیز نمیتوان با قطعیت از توسعه بازار سخن گفت. او یادآور شد در دوره برجام هم با وجود توافقی در سطحی بالاتر از شرایط فعلی، بورس در مقاطعی واکنش منفی نشان داد.
او تاکید نمود مشکل اصلی اینجاست که فعالان بازار دیگر نمیتوانند زمان مناسب خرید یا فروش را بر اساس تحلیل تشخیص دهند و همین مسئله فضای بازار را به سمت رفتارهای هیجانی و کوتاهمدت سوق داده است. به گفته او، امروز بسیاری از معاملهگران احساس میکنند بازار بیش از آنکه قابل تحلیل باشد، به فضایی برای نوسانگیری تبدیل شده است.
این کارشناس همچنین گفت بخشی از توسعه روزهای اخیر میتواند ناشی از جبران عقبماندگی بازار در دوران تعطیلی و انباشت سفارشهای فروش طی هفتههای گذشته باشد، ولی معتقد است اگر پشتیبانیهای دولتی وجود نداشت، بازار در روزهای ابتدایی بازگشایی با حجم فروش سنگینی مواجه میشد.
او با اشاره به واکنش مثبت بورس حتی پیش از عرضه اخبار جدی راجع به توافق، تاکید نمود روند صعودی بازار صرفا به اخبار سیاسی محدود نبوده و نقش پشتیبانیهای پشت پرده را نمیتوان نادیده گرفت.
الیاسکردی راجع به آینده بورس نیز اضافه کرد در شرایط فعلی، سناریوهای سیاسی یا اقتصادی بهتنهایی تعیینکننده نیستند و آنچه مسیر بازار را مشخص میکند، تصمیم و اراده دولت است. به گفته او، حتی در شرایط تشدید تنشها نیز امکان مثبت ماندن بورس وجود دارد و در مقابل، امکان دارد بازار در بهترین شرایط سیاسی هم وارد فاز نزولی شود.
او در پایان راجع به احتمال رسیدن شاخص کل به کانال ۴ میلیون واحد گفت این اتفاق دور از ذهن نیست، ولی تحقق آن بیش از هر عامل دیگری به سیاستهای حمایتی دولت بستگی دارد.
عقبماندگی شدید بورس از تورم
همچنین هومن عمیدی، کارشناس بازار سرمایه، در سنجش روند این روزهای بورس معتقد است توسعه بازار سهام بیش از هر چیز ناشی از عقبماندگی شدید بورس از تورم و بالا رفتن سودآوری کمپانیهاست.
او با اشاره به اینکه بسیاری از سهام در زمان بسته شدن بازار در دیماه با قیمتی پایینتر از نرخ ذاتی معامله میشدند، گفت طی ماههای اخیر اقتصاد با تورم سنگینی مواجه بوده و همین موضوع باعث بالا رفتن نرخ محصولات و سرویس ها کمپانیها شده است. به گفته عمیدی، توسعه نرخ فروش کمپانیها و بالا رفتن حاشیه سود بنگاههای بورسی میتواند آثار مثبتی در صورتهای مالی سهماهه نخست سال نشان دهد و همین مسئله زمینه توسعه بازار سرمایه را فراهم کرده است.
این کارشناس بازار سرمایه تاکید نمود بورس در ماههای گذشته به شدت از تورم جا مانده و اکنون در حال جبران این فاصله است. او با اشاره به لایه نرخگذاری بازار گفت در حال حاضر بازار سهام با شرایطی معامله میشود که گویی دلار هنوز در محدوده ۲۰ هزار تومان قرار دارد؛ در حالی که نرخ واقعی ارز فاصله زیادی با این رقم ها دارد و همین موضوع نشان میدهد بسیاری از سهمها همچنان ارزنده هستند.
عمیدی راجع به احتمال ادامه روند صعودی بورس نیز اضافه کرد تعیین سقف مشخص برای بازار کار سادهای نیست، ولی در شرایط فعلی بازار سرمایه هنوز ظرفیت توسعه دارد و میتواند خود را با سایر بازارها و نرخ تورم هماهنگ کند.
او نقش مذاکرات سیاسی را نیز در روند بازار موثر دانست و بازگو کرد بازار سهام معمولا پیش از آغاز رسمی تغییرات سیاسی یا مذاکرات، واکنش خود را نشان میدهد و بخشی از توسعه اخیر نیز میتواند ناشی از همین انتظارات باشد.
این کارشناس در پاسخ به این سوال که آیا شاخص کل میتواند به محدوده ۴ میلیون واحد برسد، تاکید نمود در شرایط تورمی فعلی، عدد شاخص بهتنهایی معیار دقیقی برای نرخگذاری بازار نیست و نباید صرفا بر مبنای آن راجع به ارزندگی یا حباب بازار قضاوت کرد. به گفته او، شاخص کل از گذشته نیز همواره بهعنوان دماسنج کامل وضعیت بازار مورد انتقاد بوده است.
عمیدی در پایان با توصیه به سهامداران خرد گفت فروش سهام در سطوح فعلی، در بسیاری موارد به معنای واگذاری داراییها زیر نرخ واقعی است. او معتقد است اگر حقوقیها با رفتارهای نوسانی و عرضههای سنگین، فضای مثبت بازار را برهم نزنند، بورس حتی ظرفیت توسعه حدود ۳۰ درصدی را نیز خواهد داشت.
