بورس ایران چگونه متولد شد/ این مرد بلژیکی اولین مطالعات برای راهاندازی بورس در ایران را انجام داد
به گزارش ایران ماینُ اقتصاد ایران در این سالها در مسیر ساختارمند شدن حرکت میکرد. ضرورت نهادسازی در حوزهی تامین مالی برای فعالان اقتصادی و سیاستگذاران آشکار شده بود از این رو نخستین بانکهای ایران یعنی بانک سپه و ملی و نختسنی کمپانی بیمهی ایران یعنی کمپانی سهامی بیمه ایران در این سالها متولد شدند. شاید از این باب بود که جای خالی بازار سرمایه احساس میشد. بررسی اسناد نشان میدهد اولین اظهار نظر مکتوب رسمی در رابطه با نیاز به وجود بورس در تاریخ سی ام فروردین ۱۳۱۲ در مذاکران مجلس شورای ملی ثبت شده است. زینالعابدین رهنما در اعتراض به برنامهی دولت وقت در رابطه با بالا رفتن تعداد کارخانجات تاکید دارد که «آقایان مسبوقند که تشکیل کمپانی قدم اولش تشکیل بورس است. یک مملکتی که بورس درش نباشد کمپانی خیلی کم آنجا نمو میکند.»
باید توجه داشت در سال ۱۳۱۱ قانون تجارت و در سال ۱۳۱۴ قانون مدنی در ایران به تصویب رسیده بود. این دو قانون سبب نظام بخشی به روابط بین افراد در قراردادها و همچنین وضع مقررات کمپانیداری شده بود. از سوی دیگر بانک ملی نیز بستری برای انجام اقدامات حرفهای ایجاد کرد. در کتاب تاریخ بازار سرمایه نوشته علی سعیدی و شهلا کشاورزنژاد تاکید شده سال ۱۳۱۵ به درخواست دولت وقت، یک کارشناس بلژیکی به نام «وان لوترفیلد» مامور شد تا راجع بهی تشکیل بورس در ایران مطالعاتی داشته باشد. مطالعات وی به کمک یک کارشناس هلندی صورت گرفت و پس از دو سال طرحی با جزییات کامل برای تاسیس بورس در ایران تدوین شد. این اولین اساسنامه بورس با کمک کارشناسان بانک ملی ایران تنظیم شد. هنوز گامهای اولیه برای تشکیل بورس در ایران در حال طی شدن بود که اصفهانها دست به کار شدند و به دلیل وجود چند کمپانی نساجی در شهرشان، برای اهالی فرصت سهامداری ایجاد کردند ولی داستان آن گونه که انتظار میرفت تمام نشد. نهم شهریور سال ۱۳۱۸ همهی پیشبینیها نقش بر آب شد. جنگ جهانی دوم آغاز شد و طرحها نیمهکاره رها شد. حتی تاسیس بورس.
در سال ۱۳۳۳، هجده سال پس از شکلگیری ایدهی اولیه تاسیس بورس در ایران، اتاق بازرگانی عهدهدار ماموریت تاسیس بورس شد. این طرح البته به دست فراموشی سپرده شد و سال ۱۳۳۷، رییس ادارهی صادرات وزارت بازرگانی بار دیگر از تاسیس بورس در ایران سخن گفت و تشکیل و کنترل بر ان را امری مرتبط با دولت دانست.
مشروح این گزارش را اینجا بخوانید.
