سیگنال همتی به بورس چه بود؟ / اظهاراتی که در تصمیم گیری سرمایه گذاران مهم خواهد بود

به گزارش ایران ماین، اظهارات اخیر رئیس‌ کل بانک مرکزی مبنی بر عدم تغییر نرخ سود بانکی، در شرایطی که بازار سرمایه در نخستین روز هفته با جهشی قابل توجه همراه شده و شاخص کل از مرز شش میلیون واحد عبور کرده است، یک سیگنال مهم برای فعالان بورس به شمار می‌رود؛ سیگنالی که می‌تواند از نزول دلواپسی سهامداران راجع به بالا رفتن نرخ سود و جذاب‌تر شدن نسبی بازار سهام حکایت داشته باشد.

ایسنا در خبری نوشت:هرچند ادامه این روند صعودی همچنان به متغیرهایی فراتر از نرخ سود بانکی وابسته است. بازار سرمایه امروز در نخستین روز هفته ( ۳۱ مردادماه)، یکی از پرشتاب ‌ترین صعودهای خود در روزهای اخیر را تجربه کرد و شاخص کل بورس تهران با توسعه بیش از ۱۰۰ هزار واحدی از مرز تاریخی شش میلیون واحد عبور کرد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که در روزهای گذشته نیز روند صعودی بازار ادامه داشت و شاخص کل در خرید و فروش چهارشنبه در محدوده پنج میلیون و ۹۵۲ هزار واحد قرار گرفته بود.

در چنین فضایی، اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی راجع به نرخ سود بانکی مورد توجه فعالان بازار قرار گرفت.

چهارشنبه شب همتی در یک برنامه تلویزیونی رسما اعلام کرد که با توجه به ناترازی بخش قابل توجهی از پلتفرم بانکی، بانک مرکزی برنامه‌ای برای تغییر نرخ سود بانکی ندارد.

به گفته او، اگرچه نرخ بهره یکی از ابزارهای مهم کنترل تورم است، ولی نیازمندی ها استفاده موثر از این ابزار در شرایط فعلی اقتصاد ایران وجود ندارد.

چرا نرخ سود برای بورس اهمیت دارد؟

نرخ سود بانکی یکی از متغیرهای کلیدی در تصمیم سرمایه‌گذاران است. در ساده‌ ترین حالت، سرمایه‌گذار میان گزینه‌های مختلف برای کسب بهره‌وری مقایسه انجام می ‌دهد؛ سپرده بانکی، اوراق با درآمد ثابت، طلا، ارز، مسکن یا سهام. هرچه نرخ سود بدون ریسک بالا رفتن پیدا کند، بخشی از سرمایه‌گذاران امکان دارد ترجیح دهند منابع خود را به سمت گزینه‌هایی با بهره‌وری مشخص‌تر و ریسک کمتر منتقل کنند.

در مقابل، اگر چشم‌انداز بالا رفتن نرخ سود از میان برود، جذابیت نسبی دارایی‌های پرریسک از جمله سهام بالا رفتن پیدا می‌کند. این موضوع به ‌ویژه در شرایطی که بازار سرمایه در حال تجربه روند صعودی است، می‌تواند بر رفتار معامله‌گران اثرگذار باشد.

اظهارات رئیس‌ کل بانک مرکزی را می‌توان از دو زاویه برای بورس بررسی کرد. نخست، از منظر هزینه فرصت سرمایه‌گذاری و دوم، از منظر انتظارات تورمی و نقدینگی.

در شرایطی که بازار انتظار بالا رفتن نرخ سود داشته باشد، سرمایه‌گذار برای ورود به بورس باید بهره‌وری بالاتری را مطالبه کند. در نتیجه نرخ‌گذاری سهام تحت فشار قرار می‌گیرد و نسبت نرخ به سود کمپانی‌ها نیز می‌تواند با محدودیت مواجه شود.

ولی وقتی بانک مرکزی اعلام می‌کند که فعلا برنامه‌ای برای بالا رفتن نرخ سود ندارد، بخشی از این دلواپسی کنار می‌رود. در نتیجه سرمایه‌گذاران امکان دارد احتمال دهند که منابع بیشتری به سمت بازار سرمایه حرکت کند. این مسئله می‌تواند به ‌خصوص برای سهام کمپانی‌هایی که از نظر بنیادی وضعیت مناسبی دارند، عامل حرکت تقاضا باشد.

البته نباید افزایش امروز بورس را صرفا به اظهارات همتی نسبت داد. بازار سرمایه در هفته‌های اخیر تحت اثر مجموعه‌ای از عوامل از جمله روند بهای ارز، انتظارات اقتصادی، تغییرات سیاسی، توسعه نرخ سهام پس از دوره رکودی و بالا رفتن ورود نقدینگی قرار داشته است.

اگر نرخ سود ثابت بماند، بورس چه افقی دارد؟

اگر فرض کنیم سیاست بانک مرکزی در ماه‌های آینده نیز بر حفظ نرخ‌های فعلی و پرهیز از بالا رفتن نرخ سود استوار باشد، این وضعیت در کوتاه‌مدت می‌تواند برای بازار سرمایه مطلوب باشد. مهم‌ترین اثر آن، نزول یک ریسک سیاستی برای بورس است.

در چنین شرایطی، اگر سایر متغیرها نیز در مسیر مناسبی حرکت کنند، بازار می‌تواند به سمت بالا رفتن نرخ خرید و فروش، ورود بیشتر سرمایه حقیقی و توسعه تدریجی نرخ سهام حرکت کند. به ‌خصوص کمپانی‌های بزرگ و صنایع صادرات ‌محور که درآمدهای آنها به نرخ ارز وابستگی دارد، می‌توانند همچنان مورد توجه بازار قرار گیرند.

با این حال، ثابت ماندن نرخ سود به ‌تنهایی تضمین‌کننده ادامه توسعه بورس نیست. به گفته کارشناسان، اگر نرخ تورم بالا بماند، نرخ سود واقعی همچنان می‌تواند منفی باشد و در نتیجه سرمایه‌گذاران به دنبال دارایی‌هایی بروند که توانایی بیشتری برای حفظ نرخ پول دارند. بورس در این حالت می‌تواند یکی از گزینه‌های سرمایه‌گذاری باشد، ولی همزمان بازار طلا، ارز و سایر دارایی‌ها نیز رقیب آن خواهند بود.

از سوی دیگر، توسعه سریع شاخص نیز یک هشدار برای بازار به شمار می‌رود. عبور شاخص از مرز شش میلیون واحد، اگرچه از نظر روانی اتفاقی اهمیت دارد، ولی هرچه سرعت توسعه نرخ‌ها بیشتر شود، احتمال بالا رفتن شناسایی سود و شکل‌گیری اصلاح‌های کوتاه‌مدت نیز بالا رفتن می‌یابد. به همین دلیل، ادامه روند صعودی باید با بالا رفتن نرخ خرید و فروش، ورود نقدینگی و توسعه متوازن کمپانی‌ها همراه شود.

نرخ سود؛ شمشیر دو لبه بورس

نکته مهم دیگر این است که نرخ سود بانکی برای بورس یک متغیر دو وجهی است. نزول یا ثبات نرخ سود از یک سو می‌تواند نقدینگی را به سمت بازار سرمایه سوق دهد، ولی از سوی دیگر، اگر ثبات نرخ سود در شرایط تورمی اتفاق بیفتد، می‌تواند نشانه ادامه فشارهای تورمی و بی‌ثباتی اقتصاد کلان نیز باشد.

در واقع بورس زمانی می‌تواند از ثبات نرخ سود بیشترین بهره را ببرد که این ثبات همراه با کنترل ریسک‌های اقتصادی، بهبود سودآوری کمپانی‌ها و بالا رفتن اعتماد سرمایه‌گذاران باشد. در غیر این صورت، فقط پایین ماندن نرخ سود نمی‌تواند روندی پایدار برای بازار ایجاد کند.

در نهایت، اگر سیاست عدم تغییر نرخ سود ادامه پیدا کند و همزمان متغیرهایی مانند سودآوری کمپانی‌ها، نرخ ارز، وضعیت سیاسی و اقتصادی و جریان ورود پول حقیقی در مسیر مساعد باقی بمانند، بورس می‌تواند همچنان چشم‌انداز صعودی داشته باشد. ولی این افزایش احتمالا پس از جهش اخیر، بیش از گذشته به کیفیت نقدینگی و پشتوانه بنیادی نرخ‌ها وابسته خواهد بود.