بحران گازوئیل؛ هزینه حمل و نقل و تولید جهانی بالا می‌رود

به گزارش ایران ماین، بازار جهانی گازوئیل در پی اختلال در عرضه فرآورده‌های نفتی، نزول ذخایر و محدودیت صادرات بعضی تولیدکنندگان بزرگ با فشار فزاینده‌ای روبه‌رو شده است؛ وضعیتی که می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، تولید صنعتی و کشاورزی را بالا رفتن دهد و فشار تورمی تازه‌ای بر اقتصادهای جهان وارد کند.

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش بازار نفت اکتبر ۲۰۲۶ هشدار داده است که تنگنای عرضه گازوئیل و گازوئیل کم‌گوگرد امکان دارد تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد. به گفته این نهاد، اختلال در صادرات کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه و خاورمیانه، نزول ذخایر و بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل، بازار این فرآورده را پیش از فصل اوج تقاضای زمستانی در شرایط دشواری قرار داده است.

آمریکا؛ تولید بالا، ولی ذخایر پایین و نرخ‌های سنگین

ایالات متحده، با وجود برخورداری از ظرفیت پالایش گسترده، از فشار بازار جهانی گازوئیل مصون نمانده است. بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، متوسط نرخ خرده‌فروشی گازوئیل در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ به ۶.۲۹ دلار برای هر گالن رسید؛ سطحی که از نظر اسمی رکورد این مجموعه آماری از زمان آغاز عرضه آن در سال ۱۹۹۴ بود.

این نهاد همچنین اعلام کرد ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر آمریکا در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر، ۱۵.۸ میلیون بشکه یا حدود ۱۳ درصد پایین‌تر از میانگین فصلی پنج‌ساله قرار داشت. این وضعیت در شرایطی رخ داده که تولید روزانه این فرآورده‌ها در فاصله ژانویه تا اوت به‌طور متوسط ۵.۱ میلیون بشکه بوده و نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌ها نیز در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر به ۹۷ درصد رسیده است.

این رقم ها نشان می‌دهد که بالا بودن تولید به‌تنهایی برای نزولی شدن نرخ کافی نیست؛ زیرا تقاضای صادراتی، لایه ذخایر، هزینه پالایش و نرخ جهانی فرآورده‌ها نیز بر بازار داخلی اثر می‌گذارندبالا بودن تولید به‌تنهایی برای نزولی شدن نرخ کافی نیست؛ زیرا تقاضای صادراتی، لایه ذخایر، هزینه پالایش و نرخ جهانی فرآورده‌ها نیز بر بازار داخلی اثر می‌گذارند.

کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه؛ بازگشت به بازار صادراتی برای مهار نرخ‌ها

در واکنش به بالا رفتن نرخ‌ها، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، از توافقی برای بالا رفتن عرضه گازوئیل کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه به بازارهای جهانی خبر داده است. رویترز در ۱۲ اکتبر گزارش داد که قرار است بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل در مرحله نخست به بازارهای آمریکا و جهان عرضه شود. محموله‌های دیگری نیز برای ماه نوامبر و دوره پس از آن اعلام شده‌اند.

بااین‌حال، این حجم در مقایسه با مصرف روزانه بخش حمل‌ونقل آمریکا محدود است. رویترز با استناد به داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، مصرف روزانه این بخش را حدود ۲.۹۴ میلیون بشکه اعلام کرده است؛ بنابراین، محموله اولیه به‌تنهایی کمتر از یک روز مصرف این بخش را پوشش می‌دهد.

همچنین آسیب به پالایشگاه‌های کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه، محدودیت‌های مرتبط با تحریم‌ها و دشواری‌های حمل دریایی می‌توانند سرعت بالا رفتن صادرات را محدود کنند.

رویترز در گزارش ۱۸ اکتبر خود به نقل از وزیر انرژی کشور ترکیه اعلام کرد که آنکارا نیز بخشی از گازوئیل کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه را که تحت این توافق وارد بازارهای جهانی می‌شود، دریافت خواهد کرد. این موضوع نشان می‌دهد که رقابت بر سر تأمین محموله‌های جدید فراتر از بازار آمریکا است و کشورهای واردکننده نیز برای تأمین ایمنی انرژی خود تلاش می‌کنند.

چین؛ محدودیت صادرات و فشار بر بازار آسیا

چین نیز به یکی از عوامل مؤثر بر وضعیت عرضه منطقه‌ای تبدیل شده است. رویترز در ابتدای اکتبر گزارش داد که پالایشگاه‌های چینی صادرات بعضی فرآورده‌های نفتی را برای آن ماه متوقف کرده‌اند تا ذخایر داخلی را ارتقا کنند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که اختلال در جریان عرضه جهانی، دلواپسی‌ها راجع به ایمنی تأمین سوخت را بالا رفتن داده بود.

نزول صادرات چین می‌تواند دسترسی خریداران آسیایی به گازوئیل را محدود کند و رقابت برای خرید محموله‌ها را بالا رفتن دهد. در چنین شرایطی، حتی اگر تولید در سایر کشورها بالا رفتن پیدا کند، جایگزینی سریع عرضه ازدست‌رفته به دلیل تفاوت مسیرهای حمل‌ونقل، ظرفیت پالایش و زمان تحویل امکان‌پذیر نیست.

بازار جهانی؛ نزول عرضه و ادامه فشار قیمتی

بر اساس گزارش اکتبر آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات جهانی گازوئیل در سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز نزول یافته است. افت ۱.۳ میلیون بشکه‌ای عرضه از کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه و خاورمیانه تنها تا حدی با بالا رفتن عرضه از منابع دیگر جبران شده است.

این نهاد همچنین اعلام کرده است که اختلال در صادرات خاورمیانه، همراه با نزول عرضه کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه و بعضی کشورهای آسیایی، دسترسی جهانی به گازوئیل و گازوئیل کم‌گوگرد را در سه‌ماهه دوم و سوم سال ۲۰۲۶ به‌ترتیب حدود ۱.۵ و ۱.۷ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل نزول داده است.

نرخ‌های عمده‌فروشی گازوئیل پس از ثبت رکوردهای تاریخی در سپتامبر، تا حدی نزول یافته‌اند؛ بااین‌حال، طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، نرخ‌های شاخص همچنان نزدیک به دو برابر لایه پیش از بحران باقی مانده‌اند. این نهاد هشدار داده است که حتی با بهبود فعالیت پالایشگاه‌ها در ماه‌های پایانی سال، عرضه گازوئیل در سه‌ماهه چهارم امکان دارد برای پاسخ‌گویی به تقاضا کافی نباشد و بازسازی ذخایر ازدست‌رفته تا نیمه دوم سال ۲۰۲۷ به تأخیر بیفتد.

پیامدهای اقتصادی؛ از کرایه حمل تا تورم کالاها

اهمیت گازوئیل تنها به بازار انرژی محدود نمی‌شود. این سوخت یکی از نهاده‌های اصلی حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی، ماشین‌آلات صنعتی و بخشی از فعالیت‌های ساختمانی است. در نتیجه، بالا رفتن نرخ آن می‌تواند هزینه جابه‌جایی مواد اولیه و کالاهای نهایی را بالا رفتن دهد.

اگر کمپانی‌های حمل‌ونقل و تولیدکنندگان نتوانند تمام بالا رفتن هزینه را جذب کردن نمایند، بخشی از آن به نرخ فروش منتقل می‌شود. در این حالت، فشار بازار گازوئیل می‌تواند به بالا رفتن نرخ مواد غذایی، کالاهای صنعتی و سرویس ها حمل‌ونقل منجر شود.

چشم‌انداز بازار

در کوتاه‌مدت، بالا رفتن صادرات کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور کشور روسیه، بازگشت ظرفیت پالایش و رهاسازی احتمالی ذخایر اضطراری می‌توانند بخشی از فشار بازار را نزول دهند. بااین‌حال، محدودیت صادرات چین، اختلال عرضه خاورمیانه، پایین بودن ذخایر و بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل همچنان از عوامل مهم ریسک به شمار می‌روند.

به این ترتیب، بازار جهانی گازوئیل با مسئله‌ای فراتر از بالا رفتن بهای نفت خام روبه‌رو است و آن کمبود نسبی ظرفیت عرضه فرآورده، اختلال در تجارت و نزول ذخایر است. به همین دلیل، حتی در صورت تثبیت یا نزولی شدن بهای نفت خام، امکان ادامه فشار بر نرخ گازوئیل وجود دارد.